Think outside the box: zet de gedragsbril op!

90% van ons gedrag vindt onbewust plaats. Bij het doen van onderzoek naar je doelgroep wil je daar rekening mee houden. Zodat je geen sociaal wenselijke antwoorden krijgt of antwoorden die vol met biassen zitten. Hoe kijk je als een gedragswetenschapper naar je doelgroep?

Je eigen bril

Als je op zoek gaat naar een manier om een probleem op te lossen baseer je je keuze op je eigen kennis en ervaring. Logisch… Of toch niet? Indirect bevestig je dat wat je al weet, wat je al kent als waarheid. Je maakt al snel dezelfde gedachtesprongen en zo kom je uit op dezelfde soort oplossingen. Hoe komt dat? Je brein is gevoelig(er) voor informatie die in lijn is met wat je al denkt. En daarmee bevestig je wat je al dacht. Dit is hoe de confirmation bias werkt. Ieder mens heeft hier last van, maar je kunt je denken veranderen door te oefenen met anders kijken. 

De gedragsbril

Drie inzichten uit de gedragspsychologie die je kunt gebruiken in het doen van onderzoek naar het gedrag van je doelgroep, klanten of collega’s.

Observeer

Mensen zijn routine dieren. Je kunt door te observeren wat iemand doet meer te weten komen over iemand dan wanneer je met diegene in gesprek gaat. Routines zijn namelijk onbewust gedrag, in gesprek zal iemand niet goed kunnen duiden waarom die doet wat ie doet omdat die er niet eens meer over nadenkt. Het is een verzameling van handelingen en keuzes, ontstaan in verschillende momenten waarop iets handig of gunstig leek om te doen. Het is daarna simpelweg blijven hangen en onderdeel geworden van iemands manier van doen. Je kunt zelfs zeggen dat iemand voorkeur heeft voor bijvoorbeeld een bepaalde manier van het doen van de afwas. Gebruik je veel sop of weinig, één of twee teiltjes? Of misschien liever geen teiltje? 

Plaats in context

De invloed van de omgeving op een persoon wordt vaak vergeten, terwijl dit een hele sterke factor is. De omgeving bepaalt wat ‘de makkelijkste weg is’. En gemak dient de mens. Als je manier van doen niet past bij de omgeving, zal je die al snel aanpassen. Zo raak je gewend aan waar de kopjes staan in de kantine, de snellere fietsroute door het park richting je werk of de snelste ingang op school naar de klas van je kinderen. De omgeving bewust inzetten voor de manipulatie van keuzes heet landscaping. Je kunt de aanwezigheid, zichtbaarheid en/of aantrekkelijkheid van een keuze stimuleren door hoe je die in de ruimte presenteert. Een voorbeeld is het op een centrale plek zetten van de fruitschaal in plaats van de pot met snoepjes. 

Herken cues

Je omgeving laat zien wat de sociale norm is die er geldt. Dit worden ook wel cues genoemd die je kunt oppikken. Laat iedereen hier de afwas staan? Dan is dat blijkbaar oké. Staat er afval naast de container? Dan zal je sneller geneigd zijn dat ook wel eens te doen. Persoonlijke normen en waarden weeg je af tegen de cues die je uit de omgeving oppikt. Je bent namelijk constant bezig je gedrag aan te passen aan je omgeving. Wat andere mensen doen weegt zwaarder dan bijvoorbeeld een bordje waarop staat waar je je fiets niet mag parkeren. Wat zijn de cues die bepaald gedrag triggeren bij jouw doelgroep? En bij jou en collega’s tijdens het werk? Op welk moment winnen persoonlijke normen en waarden het van de cues?

De Probleemscan

Wil je leren hoe je gedragsonderzoek opzet? In de serious game ‘De Probleemscan’ ga je met je team of afdeling al spelende een probleemanalyse maken waarbij je gebruikmaakt van de gedragsinzichten hierboven, en meer.

Meer informatie over een workshop lees je hier.

Nieuwsgierig? Neem een kijkje van de game op het Miro bord. Klik hier.

Credits foto: Rachel McDermot
Icons made by Freepik from www.flaticon.com